Sýnir færslur með efnisorðinu franskur matur. Sýna allar færslur
Sýnir færslur með efnisorðinu franskur matur. Sýna allar færslur

30 október, 2016

Franskar ostabollur (Gougères)

Ef þig langar að útbreiða hamingju og gleði, þá er tilvalið að baka þessar gómsætu ostabollur. Ég hef enn ekki hitt fyrir neinn sem ekki þóttu þær góðar, og það er ekki óalgengt að það breiðist bros um andlit fólks þegar það smakkar á þeim.

Þessar bollur eru taldar eiga uppruna sinn í Bourgogne-héraði í Frakklandi og eru sömu ættar og vatnsdeigsbollur.

Þær eru bornar fram kaldar til að hreinsa bragðlaukana við vínsmökkun, og volgar eða kaldar sem forréttur eða smáréttur. Það má setja í þær fyllingu, t.d. skinku eða sveppi, og það er gott að setja á þær sultu, en mér finnst þær bestar án þess að nokkuð sé sett á þær.

Deigið má nota til að baka bollur af ýmsum stærðum, en ef það á nota fyllingu er venjan að baka stóran hring. Ég hef líka séð stangir úr gougere-deigi og í rauninni mætti baka alls konar stykki, rétt eins og úr venjulegu vatnsdeigi.

Uppskriftin er upprunalega úr The Silver Palate Cookbook, en er aðlöguð að metrakerfinu, og ég hef bætt við athugasemdum frá mér. Uppskriftin ætti að skila 18 til 20 bollum ef það er notuð matskeið til að skammta þeim á plötuna.


Franskar ostabollur (Gougères)
Í bollurnar:
1 bolli mjólk
115 g ósaltað smjör (þetta í grænu umbúðunum)
1 tsk salt
1 bolli sigtað hveiti (Ath. sigta fyrst, mæla svo)
4 egg
1 ½ bolli rifinn ostur

Í upprunalegu uppskriftinni er talað um Parmigiano-Reggiano ost eða hann og Gruyére-ost til helminga, en ég hef notað ½ bolla af Parmigiano og ostaskorpur sem ég hef safnað í frystinn hjá mér og eru blanda af Gouda, Brauðosti, Maribo, Havarti og Óðalsosti, þannig að það er talsvert happdrætti hvaða ostur lendir í bollunum í hvert skipti.

Á bollurnar:
1 egg, hrært
1 bolli fínrifinn eða dyftur Parmigiano-Reggiano ostur, ef þess er óskað að hafa ost ofan á bollunum (mér hefur reyndar nægt 2/3 bolli)

Aðferð:
Hitið ofninn í 190°C. Léttsmyrjið bökunarplötu (ég nota bökunarmottu úr sílikoni og þá þarf ekki að smyrja, og ekki heldur ef bökunarpappír er notaður).

Smjör, mjólk og salt sett í pott og hitað upp að suðu við meðalhita. Þegar blandan sýður er hún tekin af hellunni og hveitinu skellt út í og hrært vel saman með sleif. Síðan er potturinn settur aftur á helluna og deigið soðið og hrært stöðugt í þar til það er þykkt og samfellt og loðir ekki lengur við hliðarnar og botninn á pottinum. Þetta ætti ekki að taka meira en 2 mínútur (bókin segir 5 mínútur).

Takið pottinn af hellunni og hrærið 4 eggjum saman við, einu í senn og blandið vel saman á milli. Blandið þvínæst ostinum vel saman við. Deigið verður mjög þykkt við þetta.

Skammtið deiginu á plötuna með matskeið. Deigklessurnar ættu að vera u.þ.b. á stærð við borðtennisbolta eða golfkúlu og það er gott að hafa minnst 2 cm á milli þeirra. Deigið rennur ekki út, en það lyftir sér svolítið og bollurnar þenjast út.

Sláið fimmta eggið í sundur í skál og burstið efra borðið á bollunum með eggjahrærunni. Stráið Parmigiano-osti yfir, ef þess er óskað.

Bakið í miðjum ofni. Setjið plötuna inn og lækkið hitann í 175°C. Bakið þar til bollurnar hafa lyft sér og eru gullinbrúnar. Það ætti að taka á bilinu 15 til 25 mínútur, allt eftir ofninum. Berið fram heitar eða kaldar.

Ath! Þær eru seðjandi, en það er samt erfitt að hætta að borða þær.

30 janúar, 2012

Unga fólkið og eldhússtörfin: Kartöflugratín

Í bókinni heitir þetta „kartöflubakstur“, en ég held að fleiri þekki þetta sem „gratín“.

Matreiðslubók: Unga fólkið og eldhússtörfin
Fyrir 6-8 sem meðlæti; fyrir 4-6 sem aðalréttur.

Efni:
700 g kartöflur
4 dl mjólk eða rjómabland
1 egg
75 g rifinn ostur (t.d. Gratínostur)
1/2 tsk salt
1/4 tsk garðablóðberg (tímían)
1/4 tsk múskat (má sleppa) [ég sleppi nú frekar blóðberginu, en það er smekksatriði]
25 g smjör/smjörlíki
1 msk brauðrasp

Aðferð:
Hitið ofninn í 200 °C. Smyrjið eldfast mót.

Þvoið og flysjið kartöflurnar og skerið í mjög þunnar sneiðar og látið í mótið.

Blandið saman mjólkinni, egginu, salti, kryddi og helmingnum af ostinum og hellið yfir kartöflurnar. Stráið raspinum jafnt yfir, látið litla smjörlíkisbita hér og þar ofan á og stráið loks ostinum yfir.

Bakið í um 45 mínútur. Berið fram sem meðlæti með kjöt- eða fiskréttum, eða sem aðalrétt með góðu salati.

25 maí, 2011

Ostafrauð (soufflé) með sellerísmjöri

Þetta er fínasta frauð og mjög bragðgott.

Sagt er að frauð séu frekar erfið viðureignar og það þurfi sterkar taugar til að búa þau til því að þau eigi það til að falla við minnsta áreiti, en ég mundi ekki segja að þau séu erfið. Ekki ef maður fer eftir uppskriftinni.

Reyndar er það rétt að þau falla fljótlega eftir að þau eru tekin út úr ofninum, þannig að það verður að hafa hraðar hendur að bera þau fram.

Þetta var í fyrsta skipti sem ég bakaði frauð í blástursofni (það er ekki hægt að taka blásturinn af í ofninum hjá mér), og það gekk mjög vel eins og sjá má.

Matreiðslubók: Sælkerasafnið: Smáréttir við allra hæfi.
Fyrir 4.
Tími: 90 mín.

Frauðið:
2 msk. smjör
4 msk. hveiti
3 dl mjólk
4 egg
3 dl rifinn ostur
Salt og paprikuduft
2 tsk. maísmjöl (maizenamjöl)


Aðferð:
Bræðið smjörið. Hrærið hveitinu saman við og síðan mjólkinni, smám saman, í jafning. Sjóðið jafninginn við lágan hita í nokkrar mínútur og hrærið stöðugt í á meðan.

Takið eggin og aðskiljið rauður og hvítur. Sláið rauðurnar í sundur og þeytið saman við jafninginn með handþeytara ásamt ostinum. Smakkið til með salti og paprikudufti. Látið ostinn bráðna alveg saman við jafninginn. Hrærið maísmjölinu saman við.

Stífþeytið eggjarauðurnar og blandið þeim varlega saman við jafninginn (t.d. með sleikju). Hellið deiginu í smurt ofnfast form með háum hliðum, sem tekur ca. 1,2 lítra.

Bakið neðst í 175 °C til 200 °C heitum ofni í ca. 40 mín., eftir þykkt formsins. Ekki opna ofninn á meðan, því að þá getur það fallið. Best er að bera frauðið fram strax og það er tilbúið, en það getur beðið í 5-10 mín. í lokuðum ofninum eftir að slökkt er á honum.


Á meðan frauðið bakast er sellerísmjörið gert tilbúið:

75 gr. smjör, mjúkt
Salt
0,5 dl (1/5 bolli) fínsaxað sellerí

Smjörið skal vera við stofuhita. Hrærið öllu saman þar til samfellt og kekkjalaust. Kælið fram að notkun.

Athugasemdir:
  • Frauðið byrjar ekki strax að lyfta sér, þannig að ekki hafa áhyggjur þó að það virðist vera dautt fyrsta korterið eða svo.
  • Ef ég geri þetta aftir mun ég mauka selleríið saman við smjörið til að fá meira selleríbragð af því.
  • Ég notaði Gratínost, sem er blanda af Mozzarella og Gouda, og bætti við smá Brauðosti. Ég gæti trúað að ögn af Parmesan væri gott saman við.